رژیم‌های حرارتی خاک Soil Temperature Regimes

درجه حرارت خاک یکی از مهم‌ترین مشخصات خاک است که در تشکیل خاک و رشد نمو گیاهان تأثیر بسزایی دارد، در درجه حرارت‌های کمتر از صفر فعالیت‌های حیاتی متوقف و آب یخ می‌زند، رشد و نمو بسیاری از بذور ( گیاهان) در درجه حرارت‌های ۵-۰ درجه سانتی گراد غیر ممکن است، درنتیجه فرایند حیاطی خاک تا حد قابل توجه ای تحت تأثیر درجه حرارت خاک قرار دارد.

هر گونه گیاهی به درجه حرارت خاصی نیازمند است مثلاً در قطب بعضی از گیاهان میکروسکوپی در درجه حرارت‌های کمتر از ۷ درجه سانتی گراد.

رشد نمو می‌کند و در حالی که بذور بسیاری گیاهان خاصه مناطق گرم و معتدله در دمای خاک ۲۴ درجه سانتی گراد یا بیشتر جوانه می‌زنند.

نوسانات روزانه درجه حرارت خاک بستگی به ابری بودن هوا نوع پوشش گیاهی، طول روز، رنگ، خاک و رطوبتی که در آن وجود دارد.

بستگی دارد، قابل ذکر است که رژیم‌های حرارتی دارای پیشوند Iso باشد به معنای اینکه اختلاف میانگین درجه حرارت تابستانه و زمستانه آن‌ها کمتر از ۵ درجه سانتی گراد است. بر همین اساس رژیم‌های حرارتی خاک در هفت کلاس تعریف می‌شوند که به اختصار شرح داده می‌شوند.

الف: رژیم حرارتی پر جلیک Perojelic

در این نوع رژیم حرارتی خاک، میانگین درجه حرارت سالانه کمتر از صفر درجه سانتی گراد است. این رژیم بیشتر خاص خاک هایی است دارای رژیم رطوبتی آکوئیک هستند چون رژیم رطوبتی مذکور اشباع از آب است، در نتیجه آب در خاک یخ می‌زند و دمای آن کمتر از صفر درجه سانتی گراد می‌رسد رژیم حرارتی پر جلیک بیشتر در منطقه زرد کوه بختیاری پراکنش دارد.

ب: رژیم حرارتی کرائیک Cryic

Cryic از واژه یونانی kryos به معنی سرد گرفته شده است خاک هایی که دارای رژیم حرارتی کرائیک هستند میانگین درجه حرارتی سالانه آن ها بیشتر از صفر و کمتر از ۸ درجه سانتی گراد می‌باشد رژیم حرارتی یاد شده را می‌توان در مناطق زردکوه ، سهند، سبلان، البرز و دماوند مشاهده نمود.

ج: رژیم حرارتی فریجید Frigid:

درجه حرارت خاک هایی که دارای این نوع رژیم حرارتی هستند از رژیم حرارتی کرئیک بیشتر و میانگین سالانه درجه حرارت در این نوع خاک ها کمتر از ۸ درجه سانتی گراد است و اختلاف میانگین درجه حرارت تابستانه و زمستانه بیش از ۵ درجه سانتی گراد است، این نوع رژیم حرارتی از نظر پراکنش ۷۵/۲ درصد کل اراضی کشور را در بر می‌گیرند.

د: رژیم حرارتی بورال Boreal:

این رژیم حرارتی مذکور تا حدودی شبیه به رژیم حرارتی فریجید می‌باشد ولی از آن سردتر است.

هـ رژیم حرارتی مزیک Mesic:

Mesic از واژه یونانی mesos به معنای حد واسط گرفته شده، میانگین درجه حرارت سالانه خاک هایی که دارای رژیم حرارتی مزیک هستند از ۸ درجه سانتی گراد بیشتر ولی از ۱۵ درجه کمتر می‌باشد، اختلاف درجه حرارت تابستانه و زمستانه در این رژیم از ۵ درجه سانتی گراد بیشتر است.

رژیم حرارتی مزیک به میزان ۶/۲۳ درصد کل مساحت اراضی کشور را در بر می‌گیرد که در قسمت‌های غربی و برخی از مناطق شمالی کشور نظیر استان‌های کردستان، چهار محال بختیاری و استان خراسان شمالی مشاهده می‌شود.

و: رژیم حرارتی ترمیک Thermic

میانگین سالانه درجه حرات سالانه در این رژیم حرارتی بیش از ۱۵ درجه سانتی گراد و کمتر از ۲۲ درجه سانتی گراد است و همچنین ۹/۳۹ درصد کل اراضی کشور را در بر می‌گیرند.

ی: رژیم هایپروترمیک Hyperthermic:

میانگین درجه حرارت سالانه در رژیم حرارتی هاپیروترمیک بیش از ۲۲ درجه سانتی گراد می‌باشد و از لحاظ وسعت پراکندگی ۴/۳۶ درصد کل اراضی کشور را در بر می‌گیرند و بیشتر در استان‌های مرکزی و جنوبی این رژیم وجود دارد.



نرخ سالانه فرسایش خاک در ایران تا ۳۳ تن در هکتار گزارش شده که ۵ تا ۶ برابر حد مجاز است. میانگین سالانه فرسایش خاک نیز به حدود ۱۵ تن در هکتار رسیده که سه برابر متوسط قاره آسیاست. بنابراین شاهد فرسایشی 5 - 6 میلیارد تنی در سال داریم. چه کسی در برابر این فاجعه باید جوابگو باشد؟؟؟


یک نظر برای “رژیم‌های حرارتی خاک Soil Temperature Regimes

  1. ملکیان

    سلام مرسی از مطالب خوبتون. منبع مطالب رژیم حرارتی خاک چی هست برای استفاده در پایان نامه.؟؟ ارسال فایل کامل با ذکر منبع به ایمیل.

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE